Pubers voelen zich vaak snel onzeker over zichzelf. Als ouder kun je een positief zelfbeeld stimuleren. Maar het kan ook zijn dat je kind in een negatieve spiraal terecht komt.
Negatieve spiraal
Bevestiging geeft trots en voldoening. Het zelfbeeld blijft goed. Een gevoel van tekortschieten kan echter leiden tot gevoelens van schaamte en kwaadheid. Het zelfbeeld zakt. Deze gevoelens kunnen dan weer leiden tot machteloosheid. En machteloosheid leidt tot 'laat maar zitten' of het vermijden van vergelijkbare situaties. Maar dat werkt averechts. Je kind merkt dan niet dat het de volgende keer beter zal gaan. Woede veroorzaakt soms agressief gedrag en dat brengt een kind in nog meer in de problemen.
Minder zelfwaardering
Vanaf een jaar of 12 begint zelfwaardering te dalen en rond 15 jaar is dit vaak het laagst. Daarna stijgt de zelfwaardering bij de meeste pubers weer snel. De daling komt omdat pubers zich, voor hun 'ik-ideaal', meer gaan richten op anderen dan op hun ouders. Maar tegenover leeftijdsgenoten moet je je meer waar maken dan tegenover je ouders.
Meisjes
Vooral meisjes hebben het meest last van een negatief zelfbeeld, vooral rond hun 14e jaar.
-
Meisjes zijn voor hun zelfbeeld meer afhankelijk van wat anderen van hen vinden dan jongens.
-
Bij jongens is vooral het eigen presteren het belangrijkste voor een positief zelfbeeld.
-
Ook het uiterlijk van meisjes speelt een rol. Het veranderend uiterlijk gaat vaak samen met onzekerheid over seksuele aantrekkelijkheid.
-
Verder hebben veel meisjes last van de menstruatie.
-
Ook op de basisschool wordt van meisjes vaak minder zelfstandigheid gevraagd dan van jongens.
-
Van jongens wordt meer individueel presteren en meer opkomen voor zichzelf verwacht. Jongens kunnen zichzelf daardoor beter redden tussen leeftijdsgenoten. En ze kunnen beter voor zichzelf opkomen ten opzichte van hun ouders.
-
Ook krijgen jongens vaak meer vrijheid. Meisjes mogen minder, ze moeten bijvoorbeeld vroeger thuiskomen. En ze zijn ook minder in staat om deze vrijheid op te eisen.
-
Dit alles verlaagt het zelfbeeld.
Allochtone jongeren
Allochtone jongeren kunnen in verwarring raken omdat ze vaak geen duidelijk 'ik-ideaal' in hun hoofd hebben. Waar horen ze bij? Ze kunnen heen en weer geslingerd worden. Ook een negatief beeld over moslims is nadelig voor het zelfbeeld.
Wat kun je doen?
Het is nodig dat je je kind laat zien wat hij kan. Dat kan bijvoorbeeld bij schoolvakken en sport. Maar nog belangrijker is om in het dagelijks leven te kunnen laten zien wat je kunt. Praktische dingen regelen, zoals je broertje helpen als hij valt, zelf koken, babysitten, voor een paard zorgen, enzovoort.
